Vì sao căng thẳng tại Trung Đông leo thang, giá vàng lại giảm?

Theo ông Nguyễn Quang Huy – CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng (Đại học Nguyễn Trãi) cho biết, trong thông lệ của thị trường tài chính quốc tế, mỗi khi căng thẳng địa chính trị bùng phát, đặc biệt tại các khu vực nhạy cảm như Trung Đông, giá vàng thường có xu hướng tăng do dòng tiền tìm đến các tài sản được xem là nơi trú ẩn an toàn.

Tuy nhiên, thực tế trong những ngày gần đây lại cho thấy một diễn biến đáng chú ý: dù xung đột gia tăng, giá vàng lại có thời điểm điều chỉnh giảm khá mạnh.

Lý giải điều này, ông Huy cho rằng, nguyên nhân đầu tiên là do áp lực chốt lời. Trong thời gian gần đây, vàng thế giới và vàng trong nước đều đã có giai đoạn tăng mạnh, thậm chí tiến sát hoặc chạm các mức cao nhất trong lịch sử. Khi một tài sản tăng nhanh và liên tục, áp lực chốt lời từ các nhà đầu tư là điều gần như tất yếu.

Nhiều quỹ đầu tư lớn thường lựa chọn thời điểm thị trường xuất hiện các tin tức lớn để hiện thực hóa lợi nhuận đã tích lũy trước đó. Trong cách vận hành của thị trường tài chính, điều này không phải là hiện tượng bất thường. Thực tế cho thấy, nhiều thời điểm giá vàng tăng mạnh trước khi căng thẳng leo thang, và khi thông tin chính thức xuất hiện, thị trường lại bước vào giai đoạn điều chỉnh.

Một yếu tố khác khiến vàng giảm giá là do sự phục hồi của đồng USD trong ngắn hạn. Khi môi trường toàn cầu trở nên bất ổn, dòng tiền quốc tế thường tìm đến các tài sản có tính thanh khoản cao, trong đó, đồng USD vẫn giữ vai trò trung tâm của hệ thống tài chính toàn cầu.

Một yếu tố khác thường ít được chú ý theo ông Huy là nhu cầu thanh khoản của các tổ chức đầu tư lớn. Khi rủi ro toàn cầu gia tăng, nhiều quỹ đầu tư có xu hướng tái cơ cấu danh mục, giảm bớt các tài sản đã tăng mạnh để tăng tỷ trọng tiền mặt.

Trong giai đoạn đầu của những biến động lớn, việc bán ra vàng để đảm bảo khả năng thanh khoản là điều từng xảy ra nhiều lần trong lịch sử. Sau khi thị trường ổn định hơn, dòng vốn mới có thể quay trở lại các tài sản trú ẩn như vàng.

Bên cạnh các yếu tố vĩ mô, theo ông Huy, thị trường vàng còn chịu tác động đáng kể từ các yếu tố kỹ thuật. Khi giá đạt đến những vùng cao kỷ lục, nhiều hệ thống giao dịch tự động hoặc các quỹ đầu tư định lượng có thể kích hoạt lệnh bán khi một số ngưỡng kỹ thuật bị phá vỡ.

Điều này có thể khiến đà điều chỉnh diễn ra nhanh hơn so với kỳ vọng của nhà đầu tư thông thường. Tuy nhiên, đây chủ yếu là phản ứng ngắn hạn của thị trường, mang tính kỹ thuật nhiều hơn là phản ánh sự thay đổi trong nền tảng dài hạn của vàng.

“Dù giá vàng có những nhịp điều chỉnh trong ngắn hạn, các yếu tố hỗ trợ dài hạn đối với kim loại quý chưa thay đổi đáng kể. Bất ổn địa chính trị tại nhiều khu vực, xu hướng đa dạng hóa dự trữ ngoại hối của các ngân hàng trung ương, cùng triển vọng chính sách tiền tệ toàn cầu trong thời gian tới vẫn là những yếu tố có thể duy trì vai trò quan trọng đối với thị trường vàng“, ông Huy nhấn mạnh.

Ông Huỳnh Trung Khánh – Phó Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam cho rằng, nhìn vào lịch sử biến động giá vàng vào những thời điểm căng thẳng địa chính trị trước đây, giá vàng thường tăng trong vòng từ 7 – 14 ngày rồi sau đó điều chỉnh giảm. Thị trường vàng thời điểm hiện nay cũng diễn ra tương tự.

Bên cạnh đó, theo ông Khánh, ngoài tác động từ giá thế giới, giá vàng trong nước còn chịu tác động cung cầu. Hiện đã có nhiều hồ sơ của doanh nghiệp, ngân hàng xin giấy phép sản xuất vàng miếng, vàng nguyên liệu gửi lên Ngân hàng Nhà nước. Trong trường hợp các đơn vị được cấp phép, nguồn vàng trên thị trường được cung ứng có thể sẽ thu hẹp mức chênh lệch này. Đồng thời thông tin về việc thành lập sàn giao dịch vàng cũng sẽ tác động đến giá vàng trong nước.

Giá vàng tăng được thì sẽ giảm được nên các yếu tố trên là rủi ro cho người mua vàng lướt sóng”, ông Huỳnh Trung Khánh khuyến cáo.

Ngoài ra, theo các chuyên gia, Khi rủi ro gia tăng, vàng và bạc thường được xem là tài sản trú ẩn an toàn nên dòng tiền đầu cơ đổ vào mạnh, đẩy giá tăng vọt. Tuy nhiên, mức tăng này diễn ra trong trạng thái “quá mua”, mang nặng yếu tố tâm lý nên rất dễ xuất hiện điều chỉnh kỹ thuật khi lực mua suy yếu.

Nguyên nhân căn bản của đợt giảm sâu vừa qua đến từ sự đảo chiều của dòng tiền toàn cầu. Lực chốt lời mạnh sau khi giá đạt đỉnh đã tạo áp lực bán lớn. Cạnh đó, đồng USD và lợi suất trái phiếu Mỹ tăng trở lại khiến vàng kém hấp dẫn hơn.

Giá vàng có quay lại đà tăng?

Dù giá vàng quay đầu giảm, nhưng theo các chuyên gia, xu hướng dài hạn của vàng vẫn sẽ tăng. TS Nguyễn Trí Hiếu cho biết, cuộc đối đầu giữa Mỹ – Israel và Iran đã bước sang giai đoạn đặc biệt nhạy cảm. Nguy cơ xung đột lan rộng ra toàn khu vực Trung Đông, đặc biệt là các quốc gia vùng Vịnh, nơi tập trung nhiều cơ sở dầu khí chiến lược và căn cứ quân sự, đang khiến thị trường toàn cầu gia tăng trạng thái phòng thủ.

Chính vì vậy, ông dự đoán, với mức độ rủi ro như hiện nay, mức 5.500 USD/ounce không còn là kịch bản xa vời, nếu bất ổn kéo dài 2–3 tháng, vàng có thể kiểm định vùng giá này. “Thị trường đang bước vào một chu kỳ tăng mang tính cấu trúc, chứ không chỉ là phản ứng nhất thời trước tin tức”, ông Hiếu cho hay.

Đối với thị trường trong nước, ông Hiếu nhấn mạnh, mốc 190 triệu đồng/lượng được xem là ngưỡng tâm lý quan trọng. Khi ngưỡng này bị chinh phục, thị trường có thể bước vào một mặt bằng giá mới với biên độ dao động lớn hơn.

Về dài hạn, ông Hiếu khá tin tưởng vào đà tăng của giá vàng trong 2026. Lý do, rủi ro tại Trung Đông chưa hạ nhiệt, xung đột tại Ukraine vẫn tiềm ẩn bất ổn, trong khi đó, chính sách thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục tạo thêm biến số cho kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên, thị trường vàng luôn mang tính chu kỳ, có lên có xuống, sẽ có những nhịp rung lắc mạnh trong ngắn hạn, cần hết sức cẩn trọng khi “lướt sóng” vàng.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Quang Huy cũng nhận định, việc người dân bán ra mạnh không đồng nghĩa thị trường bước vào chu kỳ giảm dài hạn. Trên thực tế, đây thường là giai đoạn tái cân bằng sau tăng nóng. Khi lượng cung tăng lên, chênh lệch giữa giá trong nước và thế giới có xu hướng thu hẹp, giúp thị trường trở về trạng thái hợp lý hơn. Điều cần theo dõi là lực cầu mới có đủ sức hấp thụ nguồn cung hay không. Nếu dòng tiền dài hạn – bao gồm nhu cầu tích trữ và hoạt động mua vào của ngân hàng trung ương toàn cầu – vẫn duy trì, đà giảm có thể chỉ mang tính kỹ thuật.

“Diễn biến giá vàng thời gian tới sẽ xoay quanh ba yếu tố cốt lõi: Mức độ thực tế của rủi ro địa chính trị; lộ trình lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ; dòng tiền đầu tư quốc tế và xu hướng dự trữ vàng toàn cầu“, ông Huy nói.

Ông Huy nhấn mạnh, nếu bất ổn quay trở lại hoặc lạm phát chịu áp lực từ giá năng lượng, vàng hoàn toàn có thể lấy lại vai trò tài sản bảo toàn giá trị.