Quy mô loạt dự án cảng biển tỷ USD đưa TP.HCM thành trung tâm logistics mới

Dồn vốn đầu tư cảng biển quy mô lớn

Trước thời điểm động thổ siêu cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ khoảng 2 tuần, UBND TP.HCM đã chấp thuận nhà đầu tư dự án là liên danh gồm Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC), Công ty CP Cảng Sài Gòn và Terminal Investment Limited Holding S.A.

Trong liên danh này, Terminal Investment Limited Holding S.A. nắm 49% vốn, tương đương khoảng 9.472 tỷ đồng; VIMC nắm 36%, tương ứng khoảng 6.959 tỷ đồng; còn Cảng Sài Gòn góp 15%, tương đương khoảng 2.900 tỷ đồng.

Dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư theo quy định tại Nghị quyết số 98 và Nghị quyết số 260 của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM.

Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ có tổng chiều dài cầu cảng chính khoảng 7,5 km; công suất dự kiến đến năm 2030 đạt 4,8 triệu TEUs và tăng lên 16,9 triệu TEU đến năm 2047.

Về quy mô các bến cảng, giai đoạn đầu đến năm 2030, dự án có 2 – 4 bến cảng, để tiếp nhận tàu trọng tải đến 250.000 tấn hoặc lớn hơn, đáp ứng nhu cầu thông quan hàng hóa 22,8 – 57 triệu tấn (tương ứng 2,4 – 4,8 triệu TEUs).

Đến năm 2050, cảng Cần Giờ có quy mô khoảng 13 bến cảng, đáp ứng nhu cầu thông quan hàng hóa trung chuyển container quốc tế và tăng trưởng hàng hóa.

Ước tổng vốn đầu tư cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ khoảng 128.872 tỷ đồng (tương đương 4,99 tỷ USD), sử dụng diện tích đất khoảng 571 ha.

Nhà đầu tư được yêu cầu hoàn thành xây dựng toàn bộ dự án trong vòng 20 năm.

Khi hoàn thành, cảng Cần Giờ có thể mang lại nguồn thu 34.000 – 40.000 tỷ đồng mỗi năm, tạo việc làm cho 6.000-8.000 lao động trực tiếp và hàng chục nghìn việc làm gián tiếp.

Đây sẽ là trung tâm trung chuyển container quốc tế, góp phần nâng vị thế hàng hải Việt Nam trong chuỗi logistics toàn cầu.

Báo cáo tình hình các dự án chuẩn bị khởi công, động thổ dịp kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước 30/4/2026, Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, trong số các dự án khởi công, động thổ dịp này, có 3 dự án cảng biển quy mô lớn, là cảng Cần Giờ, cảng Cái Mép Gemadept – Terminal Link giai đoạn 2 và Cảng tổng hợp và container Cái Mép Hạ giai đoạn 1.

Cảng tổng hợp và container Cái Mép Hạ được đầu tư mới trên diện tích 351,2ha, vốn đầu tư khoảng 50.820 tỷ đồng (tương đương 1,97 tỷ USD), với tổng công suất thiết kế 11 triệu TEUs mỗi năm.

Riêng giai đoạn 1 có vốn đầu tư gần 14.900 tỷ đồng, công suất 2 triệu TEUs/năm, dự kiến khai thác từ quý 4/2028 và hoàn thành toàn bộ vào năm 2045.

Theo quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư và nhà đầu tư của do UBND TP.HCM, liên doanh gồm Tập đoàn Geleximco, Công ty cổ phần Vận tải và Thương mại Quốc tế và Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước sẽ đầu tư cảng này.

Dự án có hệ thống bến cảng dài 7,5 km, tiếp nhận tàu container trọng tải đến 250.000 DWT (tương đương 24.000 TEUs), cùng tàu cỡ trung và sà lan phục vụ vận tải ven biển, thủy nội địa và khu neo đậu tàu rộng hơn 121 ha.

Công trình được bố trí đồng bộ bãi container, hệ thống kho hàng, khu chiếu xạ cùng các hạng mục phụ trợ, hạ tầng kỹ thuật, với công suất thiết kế 10,8 triệu TEUs mỗi năm.

Cảng Cái Mép Hạ định hướng trở thành cảng cửa ngõ kết hợp trung chuyển quốc tế, phục vụ hàng hóa container xuất nhập khẩu các tuyến vận tải biển xa, góp phần phát triển logistics, tạo việc làm và tăng thu ngân sách cho vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Trong khi đó, cảng Cái Mép Gemadept – Terminal Link do Công ty CP Cảng Cái Mép Gemadept – Terminal Link làm nhà đầu tư, với tổng vốn khoảng 21.227 tỷ đồng. Giai đoạn 2 có quy mô 54,45 ha, với trên 8.300 tỷ đồng sẽ đầu tư xây dựng bổ sung cầu cảng chính, cầu cảng thượng lưu, cầu cảng sà lan.

Khi hoàn thành, cảng dự kiến tiếp nhận tàu có trọng tải đến 250.000 DWT (tương đương 24.000 TEUs).

Cảng Cái Mép Gemadept – Terminal Link được cấp chứng nhận đăng ký đầu tư lần đầu năm 2008. Giai đoạn 1 đã thi công hoàn thành và đưa vào sử dụng; có thể tiếp nhận tàu trọng tải 232.000 tấn.

Các chuyên gia đánh giá 3 cảng biển này khi hoàn thành có thể đưa cụm cảng TP.HCM vào top cảng biển bận rộn nhất thế giới.

Chiến lược phát triển logistics và kinh tế biển của TP.HCM

TP.HCM hiện có không gian phát triển biển rộng lớn với khoảng 110 km bờ biển, trải dài từ Cần Giờ đến Vũng Tàu, Hồ Tràm và Côn Đảo.

Cùng với đó là hệ thống cảng biển quy mô lớn, với cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải nằm trong nhóm cảng container lớn của thế giới, kết nối trực tiếp các tuyến hàng hải xuyên Thái Bình Dương và châu Âu.

Các cảng Cát Lái, Hiệp Phước và mạng lưới logistics tại Bình Dương đang tạo nên hệ sinh thái vận tải – xuất nhập khẩu hoàn chỉnh.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP.HCM lần 1, nhiệm kỳ 2025 – 2030 cũng xác định chiến lược phát triển kinh tế biển, với 3 lĩnh vực trọng tâm là kinh tế hàng hải và logistics; dầu khí – năng lượng – năng lượng tái tạo; du lịch và đô thị biển.

Theo Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được, gắn với kinh tế biển, quy hoạch TP.HCM mới sẽ hình thành hệ thống cảng biển Cái Mép – Cần Giờ hiện đại. Đây được xác định là trung tâm logistics của TP.HCM và của Vùng phía Nam.

Sau quy hoạch, tất cả cảng hàng hóa của TP.HCM sẽ tập trung về cảng biển Cái Mép – Cần Giờ, không để tồn tại các cảng hàng hóa ở nội thành, các cảng dọc sông Sài Gòn, sông Đồng Nai. Những nơi này chỉ chọn lọc vài điểm tập kết ở quy mô trung chuyển.

TP.HCM cũng đầu tư tuyến đường sắt container, để vận chuyển sản phẩm công nghiệp của TP.HCM và Đồng Nai về cảng Cái Mép – Thị Vải.

Việc TP.HCM tập trung nguồn vốn lớn vào hạ tầng cảng biển được xem là chiến lược phát triển mới trong bối cảnh Thành phố đang nắm giữ vai trò cực tăng trưởng kinh tế hàng đầu cả nước, đóng góp hơn 23% vào GRDP quốc gia.

Các cảng biển trọng điểm sẽ là mắt xích quan trọng trong phát triển logistics và kinh tế biển của TP.HCM, cũng như vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Cảng biển sẽ nâng cao năng lực thông quan hàng hóa, giảm áp lực cho hệ thống cảng hiện hữu tại, nhất là khu vực cảng Cát Lái.

Bên cạnh đó, việc hình thành các cảng quy mô lớn khu vực Cái Mép và Cần Giờ còn mở ra cơ hội thu hút thêm các hãng tàu quốc tế, trung tâm logistics, kho bãi và các ngành công nghiệp phụ trợ.

Đây cũng được kỳ vọng sẽ là động lực thúc đẩy phát triển hạ tầng giao thông, tăng thu ngân sách và đưa TP.HCM trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế, cửa ngõ kết nối trực tiếp với chuỗi cung ứng toàn cầu.

Năm 2024, cụm cảng biển TP.HCM xếp thứ 22 bận rộn nhất thế giới, với khoảng 9,1 triệu TEUs hàng hóa được xử lý. Còn cụm cảng Cái Mép đứng thứ 31, với khoảng 7 triệu TEUs được xử lý.

Ngoài các cảng biển, dịp 30/4 tới, TP.HCM sẽ khởi công, động thổ loạt dự án quy mô lớn gồm Quảng trường trung tâm và Trung tâm hành chính Thành phố tại Thủ Thiêm, với tổng mức đầu tư khoảng 31.500 tỷ đồng.

Dự án Công viên cảnh quan Bến Nhà Rồng – Khánh Hội, tổng mức đầu tư khoảng 20.100 tỷ đồng.

Tuyến đường sắt Bến Thành – Thủ Thiêm, tổng mức đầu tư khoảng 46.300 tỷ đồng.

Dự án cao tốc đô thị Hồ Tràm – Cảng hàng không quốc tế Long Thành, tổng mức đầu tư khoảng 44.600 tỷ đồng.

Dự án Khu đô thị Đại học Quốc tế tại Hóc Môn, tổng mức đầu tư khoảng 59.000 tỷ đồng…